De Heinenoordtunnel voert de A29 onder de Oude Maas door en verbindt de Hoeksche Waard met IJsselmonde. Daarmee is de tunnel belangrijk voor dagelijkse verplaatsingen en het vervoer van goederen in de regio. De tunnel opende in 1969. Na ruim vijftig jaar waren veel onderdelen verouderd en nam de kans op storingen toe. Rijkswaterstaat gaf SAVERA III, de combinatie van Dura Vermeer, SPIE en SWARCO, opdracht voor een grondige renovatie. De uitdaging was om de bestaande constructie en technische systemen te vernieuwen en tegelijkertijd de gevolgen voor de omgeving te beperken.

Civiele techniek en automatisering samenbrengen

De renovatie omvatte zowel de tunnel zelf als de installaties die veilig gebruik mogelijk maken. SAVERA III vernieuwde onder meer het wegdek, de wandbekleding en de verlichting. Ook vonden betonreparaties plaats en werden de afwatering en voegen aangepakt. Tussen de verkeersbuizen kwam een middentunnelkanaal: een afgesloten gang die bij een incident als vluchtroute dient en ruimte biedt voor kabels en installaties. Tijdens de zomerafsluiting van 2023 werd dit kanaal in slechts 7,5 dag gebouwd.

Daarnaast werden de technische installaties en de bediening, besturing en bewaking vervangen. Die werkzaamheden moesten zorgvuldig op elkaar aansluiten. Een vluchtdeur, camera of ventilator moet afzonderlijk functioneren én samenwerken met de andere onderdelen van de tunnel.

Vooraf oefenen om gericht uit te voeren

Een belangrijk deel van de voorbereiding vond buiten de tunnel plaats. Met proefopstellingen, 3D-modellen en digitale tweelingen konden teams de werkzaamheden vooraf doorlopen. Dat hielp om de werkvolgorde te bepalen en de beschikbare tijd tijdens afsluitingen gericht te benutten.

Nieuwe installaties werden zoveel mogelijk naast de bestaande opgebouwd. De oude systemen bleven functioneren totdat de nieuwe gereed waren voor de overstap. Daardoor was een aaneengesloten afsluiting van meerdere maanden niet nodig. Op 9 augustus 2024 ging de tunnel na de zomerafsluiting volgens planning weer open. De nieuwe technische systemen waren toen in gebruik genomen. Daarna volgden nog werkzaamheden om de renovatie volledig af te ronden.

Veiligheid aantonen door samen te testen

Het testen begon al bij het ontwerp. Vervolgens werden installaties bij leveranciers gecontroleerd en werd buiten de tunnel onderzocht of de nieuwe besturing goed samenwerkte met de aangesloten systemen. Ook in de tunnel zelf vonden uitgebreide testen plaats. Daarbij ging het bijvoorbeeld om de werking van de blusinstallatie, vluchtdeuren en ventilatie onder de omstandigheden op locatie. Niet alleen de normale werking telde: ook het gedrag bij storingen moest worden gecontroleerd.

Bij de laatste testen waren naast Rijkswaterstaat en SAVERA III ook veiligheidsregio’s en veiligheidsbeambten betrokken. Zo werd gezamenlijk vastgesteld of de vernieuwde tunnel als geheel veilig functioneerde.

Bereikbaarheid vraagt om regionale samenwerking

Afsluitingen waren noodzakelijk en veroorzaakten hinder. Door zoveel mogelijk in nachten, weekenden en vakantieperioden te werken en waar mogelijk één tunnelbuis tegelijk aan te pakken, werd die hinder beperkt. Rijkswaterstaat werkte daarnaast met gemeenten, de provincie Zuid-Holland en andere regionale partijen aan de bereikbaarheid. Extra busdiensten en fietsponten boden alternatieven. Ook werden werkgevers en weggebruikers gestimuleerd om waar mogelijk anders te reizen.

De uitvoering in de tunnel en de maatregelen daarbuiten vormden zo samen de aanpak voor een regio die tijdens de renovatie bereikbaar moest blijven.

Kennis benutten bij volgende renovaties

Naast de fysieke vernieuwing ontwikkelde SAVERA III een herbruikbaar basissysteem voor de bediening, besturing en bewaking van tunnels, het zogenoemde 3BT-systeem. Dit systeem kan worden aangepast aan de kenmerken van andere tunnels. Daardoor hoeft de besturing bij een volgende renovatie niet volledig opnieuw te worden ontworpen. Op 21 december 2024 ging de Heinenoordtunnel na de laatste afsluiting weer open. De renovatie was daarmee afgerond. De opgedane ervaring wordt meegenomen naar volgende tunnelrenovaties in Zuid-Holland.

Het project laat zien hoe SAVERA civiele kennis, installatietechniek en automatisering verbindt. Door samen met de opdrachtgever de uitvoering voor te bereiden en systemen in samenhang te testen, ontstaat een aanpak die ook waarde biedt voor volgende vernieuwingsopgaven.